Umowę o pracę można podpisać przed badaniami wstępnymi, ale pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy, dopóki ten nie przedstawi orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań. Badania wykonuje się na koszt pracodawcy, na podstawie skierowania, które pracodawca wydaje (art. 229 Kodeksu pracy).
Podjęcie nowej pracy to nie lada wyzwanie dla każdego pracownika. Zanim zacznie on wykonywać w firmie swoje codzienne obowiązki musi sprostać wielu wymaganiom. Każdy nowy pracownik przed podjęciem pracy musi nie tylko podpisać z pracodawcą umowę, lecz także przejść badania wstępne.
Badania wstępne do pracy po podpisaniu umowy
Obecnie zgodnie z obowiązującymi w naszym kraju przepisami Kodeksu Pracy pracodawca nie może dopuścić do wykonywania pracy takiego pracownika, który nie posiada orzeczenia stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Dokumentem potwierdzającym brak przeciwwskazań do wykonywania pracy są badania wstępne.
Warto wiedzieć o tym, że wyróżnia się trzy typy badań lekarskich. Są one uzależnione od czasu oraz okoliczności ich wykonywania. Zgodnie z obowiązującym obecnie kodeksem pracy:
- badania wstępne są wykonane przed podjęciem pracy
- badania okresowe po upływie terminu ważności badań wstępnych lub wcześniejszych badań okresowych
- badania kontrolne są wykonywane wówczas gdy nieobecność pracownika w pracy spowodowana chorobą wynosi powyżej 30 dni.
Kto podlega obowiązkowo badaniom wstępnym?
Każdy pracodawca powinien wiedzieć o tym, że badania wstępne powinny wykonać wszystkie osoby, które to są zatrudniane w firmie na podstawie stosunku pracy. Ponadto badaniom wstępnym podlegają wszyscy pracownicy młodociani przenoszeni na stanowiska pracy oraz pracownicy przenoszeni na inne stanowisko pracy na którym będą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia czy też warunki szczególnie uciążliwe.
Obowiązek nie dotyczy osoby, która jest ponownie przyjmowana do pracy na to samo stanowisko, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą w ciągu 30 dni od zakończenia poprzedniej umowy.
Badania wstępne do pracy – kto wydaje skierowanie?
Każdy pracodawca zatrudniający nowego pracownika do pracy jest zobowiązany do tego, aby wydać mu skierowanie na badania wstępne. Warto wiedzieć o tym, że powinno ono być wydane w dwóch kopiach. Jeden egzemplarz pozostaje u lekarza wykonującego badanie, natomiast drugi należy do osoby kierowanej na badania.
Każdy pracodawca powinien zawsze sporządzić także kopię skierowania na badania wstępne i przechowywać ją w aktach osobowych wraz z orzeczeniem lekarskim. W skierowaniu na badania wstępne powinna zawsze znajdować się informacja na jakie stanowisko ma być zatrudniona dana osoba. Ponadto skierowanie powinno informować o występujących na danym stanowisku pracy czynnikach niebezpiecznych oraz szkodliwych.
Badania wstępne do pracy muszą być zawsze przeprowadzone przez lekarza medycyny pracy, z którym pracodawca wcześniej zawarł umowę. W przypadku braku występowania przeciwwskazań pracownik może podjąć pracę.
Czy umowę o pracę można podpisać przed badaniami wstępnymi?
Tak. Przepisy nie zabraniają podpisania umowy przed badaniem, zakazują natomiast dopuszczenia do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego. Najczęściej wygląda to w jednej z dwóch kolejności:
- pracodawca wydaje kandydatowi skierowanie, kandydat wykonuje badanie, a umowa jest podpisywana po otrzymaniu orzeczenia,
- umowa i skierowanie są wręczane jednocześnie, a pierwszy dzień pracy przypada dopiero po wydaniu orzeczenia.
Pracodawca, który pozwoli pracować osobie bez orzeczenia, naraża się na odpowiedzialność za naruszenie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.
Co zrobić, gdy orzeczenie jest negatywne albo przychodzi z opóźnieniem?
Jeżeli orzeczenie jeszcze nie jest gotowe, pracownik nie powinien zaczynać pracy, a termin jej rozpoczęcia warto ustalić z pracodawcą na nowo. Gdy lekarz stwierdzi przeciwwskazania, a pracownik lub pracodawca się z tym nie zgadza, może w ciągu 7 dni od otrzymania orzeczenia złożyć za pośrednictwem lekarza, który je wydał, uzasadniony wniosek o ponowne badanie.
Kto płaci za badania wstępne?
Badania wstępne są wykonywane na koszt pracodawcy. Pracodawca nie może przerzucić kosztów na pracownika ani żądać ich zwrotu, także wtedy, gdy strony tak się umówią. Co do zasady dotyczy to również sytuacji, w której kandydat po badaniu ostatecznie nie podejmie pracy.
Co powinno zawierać skierowanie na badania wstępne?
Wzór skierowania określają przepisy wykonawcze do Kodeksu pracy. W skierowaniu powinny się znaleźć:
- dane pracodawcy i osoby kierowanej na badanie,
- rodzaj badania (wstępne),
- stanowisko, na którym ma pracować kandydat,
- informacja o czynnikach szkodliwych, uciążliwych i niebezpiecznych występujących na stanowisku,
- data wystawienia i podpis pracodawcy.
Jak wyglądają badania wstępne i co zabrać ze sobą?
Zakres badania zależy od stanowiska i czynników opisanych w skierowaniu. Zwykle obejmuje wywiad i badanie przez lekarza medycyny pracy, a przy niektórych stanowiskach także badania dodatkowe lub konsultacje specjalistów, na które kieruje lekarz. Na badanie trzeba zabrać skierowanie i dokument tożsamości. Termin ważności orzeczenia wyznacza lekarz, zależy on od rodzaju stanowiska.
| Kto | Co robi przed rozpoczęciem pracy |
|---|---|
| Pracodawca | wydaje skierowanie, pokrywa koszt badania, nie dopuszcza do pracy bez orzeczenia, przechowuje orzeczenie w aktach osobowych |
| Kandydat na pracownika | zgłasza się do lekarza medycyny pracy ze skierowaniem, odbiera orzeczenie i przekazuje je pracodawcy |